از روزنامه‌خوانی برای پدر تا کسب عنوان برتر آسیا

از روزنامه‌خوانی برای پدر تا کسب عنوان برتر آسیا

«خبرنگاری ورزشی، عشق است نه شغل»؛ روایتی از چالش‌ها و افتخارات ورزشی‌نویس برتر آسیا در کرمانشاه در گفتگو با سید محمد موسوی کاکاوندی خبرنگار ورزشی کرمانشاه

به گزارش امیرعلی مومیوند از خوربران، دنیای رسانه همواره بازتاب‌دهنده صدای جامعه بوده است؛ اما در این میان، حوزه ورزش به دلیل ماهیت پرهیجان، رقابتی و پیوند مستقیم با مردم، جایگاهی ویژه دارد. در گفتگویی صریح و بی‌پیرایه، به سراغ یکی از همکاران باسابقه و متخصص این حوزه، آقای محمد موسوی رفتیم تا از تجربیات، فراز و نشیب‌ها و دغدغه‌های خبرنگاران ورزشی استان کرمانشاه آگاه شویم. آنچه در ادامه می‌خوانید، حاصل گفتگوی کامل و بدون سانسور با این فعال رسانه‌ای است.

لطفاً خودتان را کامل معرفی کنید؟
با درود خدمت شما و همه همکاران محترم و پرتلاشتان در رسانه وزین و حرفه‌ای خوربران و همه مخاطبان ارجمند که این مصاحبه را می‌خوانند، بنده محمد موسوی کاکاوندی، متولد ۱۳۶۵ کرمانشاه و اهل شهرستان هرسین هستم.

در حال حاضر در چه خبرگزاری یا پایگاه خبری مشغول به فعالیت هستید؟
بنده در حال حاضر با رسانه‌های مختلف آنلاین و مکتوب سراسری و محلی همکاری می‌کنم؛ اما رسانه اصلی بنده «پویان نیوز» است که به‌عنوان مدیرمسئول و صاحب‌امتیاز این پایگاه خبری فعالیت می‌کنم. در حال حاضر نیز به‌عنوان سردبیر رسانه تخصصی ورزشی «جام ورزش» و همچنین دبیر سرویس ورزشی و صفحه‌آرای هفته‌نامه «بیستون» با مدیریت آقای فریدون معتمدیان و هفته‌نامه «پویندگان» خانم با مدیریت سرکار خانم مدیر دشتی، خبرگزاری ایلنا، گیتی آنلاین و چند رسانه مکتوب محلی به‌عنوان صفحه‌آرا فعالیت می‌کنم. از طرفی هم از سال ۱۴۰۳ با لطف و اعتمادی که همکاران محترم ورزشی‌نویس داشتند، به‌عنوان عضو هیئت‌رئیسه انجمن نویسندگان، خبرنگاران و عکاسان ورزشی استان کرمانشاه با دوستان ورزشی‌نویس افتخار همکاری دارم.

چه شد که سر از دنیای رسانه درآوردید و چرا به‌طور خاص «ورزش» را انتخاب کردید؟
برای جواب این سوال باید به دهه هفتاد برگشت؛ زمانی که با اصلاحاتی که در جامعه در حال رخ دادن بود، رسانه‌ها جان تازه‌ای گرفته بودند و اقبال مردم به روزنامه‌های مکتوب بسیار بالا بود. آن زمان بنده حدود ۱۲ سال سن داشتم و پدرم از طریق روزنامه اخبار را پیگیری می‌کرد. از آنجایی که پدرم سواد کافی برای خواندن مطالب روزنامه را نداشت، من روزنامه‌هایی را که پدرم می‌خرید برای او می‌خواندم و از همان دوران بود که به روزنامه علاقه‌مند شدم. همیشه صفحات حوادث، گزارش‌های اجتماعی و ویژه‌نامه‌های مربوط به تکنولوژی و فناوری را پیگیری می‌کردم و آرشیو کاملی از برخی روزنامه‌های معروف و پرتیراژ آن دوران را تا سال‌ها داشتم.
ورود بنده به عرصه خبرنگاری ورزشی به واسطه دوستی که با آقای کیومرث پاشایی (یکی از خبرنگاران ورزشی کرمانشاه) داشتم شروع شد و پس از شروع همکاری به‌عنوان صفحه‌آرا با جناب آقای فریدون معتمدیان از پیشکسوتان روزنامه‌نگاری و هفته‌نامه مکتوب بیستون در سال ۹۴، از آنجایی که به ارتباط ورزش با جامعه علاقه‌مند بودم، با پیشنهاد آقای معتمدیان مسئولیت دبیر سرویس ورزشی این رسانه را بر عهده گرفتم.

در چه سالی وارد حوزه خبرنگاری ورزش شدید؟
همان‌طور که عرض کردم در سال ۹۴ به‌طور اختصاصی خبرنگاری ورزشی را با دبیر سرویس ورزشی هفته‌نامه بیستون شروع کردم، ولی از سال ۹۲ کم‌وبیش یادداشت و گزارش‌های ورزشی که بیشتر بوی اجتماع و جنبه‌های اجتماعی ورزش را داشت در هفته‌نامه‌های مکتوب «بهار کرمانشاه» و «صفای سخن» منتشر می‌کردم.

اولین خبرگزاری/ پایگاه خبری که در آن فعالیت کردید؟
این موضوع در واقع برمی‌گردد به سال ۱۳۸۹؛ زمانی که دانشجوی رشته زبان انگلیسی بودم و به واسطه علاقه و تخصصی که به ترجمه مطبوعاتی خصوصاً مطالب علمی و تکنولوژی داشتم، با یک آگهی استخدام نیاز به مترجم اخبار در اینترنت برای سایت معتبر «جی‌اس‌ام آریا» (که بعدها به جی‌اس‌ام تغییر نام پیدا کرد) آشنا شدم و به مدت یک سال اخبار روز تکنولوژی و علمی را برای این سایت ترجمه می‌کردم و در قبال آن مبلغ ناچیزی دریافت می‌کردم که بخشی از هزینه‌های دانشگاه را با آن پرداخت می‌کردم. بعد از آن تا سال ۹۲ به دلایل متعدد با رسانه‌ها و دنیای خبرنگاری ارتباط نداشتم تا اینکه در سال ۹۲ دوباره به این حوزه پرهیجان و چالش‌برانگیز بازگشتم.

اولین بار که به عنوان خبرنگار وارد یک محیط ورزشی رسمی شدید چه حس و حالی داشتید و آن روز چطور گذشت؟
من از بچگی در سالن‌های ورزشی خصوصاً کشتی به‌عنوان تماشاگر حضور داشتم و تقریباً با این محیط آشنا بودم، اما در سال ۹۲ برای اولین بار به‌عنوان خبرنگار با آقای کیومرث پاشایی و یکی دیگر از خبرنگاران تازه‌کار در طول یک روز در هیئت کشتی کرمانشاه حاضر شدیم و با برادران محبی مصاحبه‌ای را برای هفته‌نامه «بهار کرمانشاه» انجام دادم که آن مصاحبه و تصاویر مربوط به آن را به‌عنوان اولین تجربه حرفه‌ای کاری‌ام در زمینه خبرنگاری ورزشی هنوز هم دارم. همان روز هم در نشست خبری هیئت بوکس کرمانشاه و روند آماده‌سازی تیم بوکس نوجوانان کرمانشاه برای شرکت در مسابقات قهرمانی کشور شرکت کردم و پس از آن هم مصاحبه کوتاهی در سالن کشتی مجموعه تختی با جناب آقای یزدان فرزایی از پیشکسوتان و مربیان کشتی استان داشتم. در واقع اولین حضورم به‌عنوان خبرنگار ورزشی خیلی سنگین بود و دو مصاحبه و یک خبر تهیه کردم.

ورزشی نویس برتر آسیا؛ افتخاری که دیده نشد

در مورد جایزه جهانی ورزشی‌نویسان و کسب عنوان برترین ورزشی‌نویس آسیا در سال ۲۰۲۳ هم که کسب کردید و افتخار تاریخی برای رسانه‌های استان کرمانشاه بود هم توضیحاتی بفرمایید:
در سال ۲۰۲۳ و تقریباً تیرماه ۱۴۰۲، پنجمین جایزه جهانی ورزشی‌نویسان عضو اتحادیه جهانی ورزشی‌نویسان تحت عنوان AIPS AWARDS 2023 در سطح جهانی منتشر شد و انجمن ورزشی‌نویسان ایران هم چون یکی از اعضای مهم این اتحادیه است، این اطلاعیه را به انجمن‌های استانی ارائه داد. من قبل از این مسابقه مقالات و گزارش‌های مختلفی در زمینه ورزش و اجتماع و همچنین ورزش و رسانه در رسانه‌های مختلف محلی و سراسری منتشر کرده بودم، اما یک مقاله در پایگاه خبری «جام ورزش» بود که خودم هم به آن علاقه فراوانی داشتم چون به یکی از مهم‌ترین معضلات باشگاه‌های ورزشی کشور خصوصاً فوتبال می‌پرداخت و آن عدم پرداخت حق پخش تلویزیونی به باشگاه‌های فوتبال از طرف صداوسیما، علیرغم قوانین فیفا و همچنین قوانین و پیگیری‌های فدراسیون فوتبال بود.
من این مقاله را برای جشنواره ارسال کردم و پس از چند ماه و در اسفندماه ۱۴۰۲، مقالات راه‌یافته به مرحله نهایی داوری این جشنواره منتشر شد که مقاله من در بین ۲۰ مقاله برتر این جشنواره حضور داشت. یک ماه بعد نیز نتایج نهایی اعلام شد که مقام ۱۱ جهان را به دست آوردم و در بین رسانه‌های ورزشی معتبر جهان قرار گرفتم. این مقاله با اینکه در سطح جهان در بین ۲۰ اثر برتر جهان قرار گرفته بود، پس از اعلام نتایج قاره‌ای این اتحادیه، مقاله من در رتبه اول آسیا قرار گرفت و به‌عنوان برترین ورزشی‌نویس قاره آسیا در سال ۲۰۲۳ معرفی شدم و گواهی و جوایز مربوط به این مقام را در ماه‌های بعد دریافت کردم.
نکته قابل تامل اینجا بود که کسب این عنوان در کنار چند عنوان دیگر که عکاسان و مستندسازان ایرانی در این جشنواره کسب کردند، با وجود اینکه در بسیاری از رسانه‌های جهانی، آسیا و کشور بازتاب داشت، اما در کرمانشاه توجهی به آن نشد و هیچ‌گونه بازتابی نداشت؛ که جای تأسف داشت، نه برای اینکه مربوط به خودم بود، بلکه افتخاری بود که برای اولین بار در تاریخ رسانه‌ای صد ساله کرمانشاه در این حد کسب شده بود و از سوی مسئولان و متولیان رسانه‌ای استان به آن توجهی نشد.

ورزش استان کرمانشاه را در سه کلمه چطور توصیف می‌کنید؟
وعده‌های بی‌عمل (مسئولان خصوصاً نمایندگان و مدیریت ارشد) – تلاش‌های سخت (ورزشکاران) و نبود اسپانسر.

کرمانشاه در رشته‌های قدرتی و رزمی سرشار از استعداد است؛ پوشش خبری/تصویری این رشته‌ها چه دشواری‌هایی دارد؟
در واقع بخش اعظم، سخت و اولیه پوشش خبری این رشته‌ها بر عهده خبرنگاران تخصصی ورزشی است که با حضور فعال در سرما و گرما در میادین مسابقه، اخبار ورزشی را مخابره می‌کنند. اما اگر بخواهم صادقانه بگویم، با نگاهی به آرشیو رسانه‌ها در سال‌های اخیر می‌توان روند رو به رشد پوشش اخبار ورزشی را دید. اگر اشتباه نکنم تا سال ۱۳۹۷ رسانه تخصصی ورزشی و خبرنگار تخصصی بسیار اندک بود، اما خوشبختانه از سال ۱۳۹۷ نشریه مکتوب «خوربران» و پس از آن پایگاه خبری «جام ورزش» با رویکردی کاملاً تخصصی فعالیت خود را شروع کردند که تحول عظیمی ایجاد شد. اوج فعالیت را می‌توان در ۷ سال اخیر دید؛ جایی که انجمن ورزشی‌نویسان استان کرمانشاه با تکیه بر ترکیب تجربه پیشکسوتان و دانش خبرنگاران جوان، نظم قابل الگویی را ایجاد کرده است؛ به‌طوری که تقریباً هیچ خبر و رویداد ورزشی در سطح استان و حتی روستاهای دورافتاده بدون پوشش نمی‌ماند.

زیرساخت‌ها و تجهیزات ورزشی و رسانه‌ای استان تا چه اندازه پاسخگوی کار شماست؟
سوال بسیار مهمی بود. این امر یکی از بزرگترین معضلات خبرنگاران ورزشی است. در حقیقت می‌توان گفت هیچ‌گونه امکانات تخصصی برای پوشش مسابقات در استادیوم‌ها و سالن‌های ورزشی وجود ندارد. ورزشگاه آزادی کرمانشاه به‌عنوان بزرگترین مجموعه ورزشی استان تا دو سال پیش جایگاه خبرنگارانش به انبار ضایعات تبدیل شده بود! در حال حاضر مرتب شده است اما همچنان فاقد کوچکترین امکانات زیرساختی است. وضعیت سالن‌های دیگر نیز کاملاً صفر است.

البته سالن‌های نشست خبری مثل سالن شهید هادیان استاندارد است، اما همچنان نبود اینترنت پرسرعت معضلی است که لازم است به‌طور تخصصی به آن پرداخت.

بزرگ‌ترین مانع یک فعال رسانه‌ای ورزشی در کرمانشاه چیست؟
تمام مواردی که فرمودید مانع هستند، اما به نظرم سانسور و فشار برای حذف، عدم انتشار و کم و زیاد کردن اخبار -حتی از سوی همکاران رسانه‌ای و مدیران رسانه‌ها- بزرگترین چالش خبرنگاران تخصصی است. از طرفی حوزه ورزش تنها حوزه‌ای است که در آن خبری از رپورتاژ و آگهی نیست؛ برخلاف سایر حوزه‌های خبری. خبرنگار ورزشی چون با قشر ضعیف ورزشکاران طرف است، هیچ درآمد مستقیمی ندارد. در حقیقت برای تنظیم یک گزارش یا گرفتن عکس باید با هزینه شخصی به سراغ ورزشکار یا مسئول برود. در یک کلام می‌توان گفت خبرنگاری ورزشی بیشتر عشق و علاقه است تا منبع مالی.

تعامل هیئت‌های ورزشی و اداره‌کل ورزش و جوانان با اهالی رسانه چطور است؟
در گذشته این تعامل بسیار کم بود اما در سال‌های اخیر با فعالیت انجمن ورزشی‌نویسان، این تعامل بسیار چشمگیر شده است. مدیران ورزشی و هیئت‌ها با رسانه ارتباط بیشتری دارند و نمی‌توان نقد جدی در این زمینه وارد کرد، اما همچنان برخی حذف‌ها و سانسورها بر روی خبرنگاران منتقد اعمال می‌شود که امیدواریم پیگیری و رفع شود.

چقدر به ورزش پایه، بانوان و شهرستان‌ها فضا می‌دهید؟
ورزش پایه: مهم‌ترین بخش ورزش حرفه‌ای است اما متأسفانه این مبحث از دید بسیاری از خبرنگاران (حتی خودم) دور مانده است و باید تجدیدنظر جدی صورت گیرد.
ورزش بانوان:خوشبختانه با حضور خبرنگاران بانو در انجمن به این حوزه پرداخته شده است، هرچند بیشتر شامل انتشار اخبار است و تحلیل تخصصی و مطالبه‌گری در این زمینه بسیار کم است.
ورزش شهرستان‌ها:مهم‌ترین عامل کم‌کاری در این حوزه، نبود خبرنگار تخصصی در شهرستان‌ها و نبود منبع مالی برای هزینه ایاب و ذهاب خبرنگاران مرکز استان به شهرستان‌هاست. در مدیریت قبلی اداره ورزش بازدیدهای میدانی خوبی داشتیم که در مدیریت کنونی متأسفانه به این نکته بی‎توجهی شده است.

خط قرمز شما در انتشار اخبار چیست؟ آیا تحت فشار قرار گرفته‌اید؟
خط قرمز در واقع همان فشار در حذف و دستکاری است. من شخصاً خبری را که در آن سانسور صورت گیرد به هیچ عنوان منتشر نمی‌کنم و از راه‌های دیگر آن را پیگیری می‌کنم. در مورد فشارها نیز متأسفانه بله، فشارهای متعددی صورت گرفته و در حوزه‌های دیگر خصوصاً اجتماعی حتی منجر به شکایت و مراجعه به مراجع قضایی هم شده‌ام که خوشبختانه در تمامی موارد حکم برائت صادر شده است.

وضعیت اخلاق حرفه‌ای و کپی‌رایت خبر در رسانه‌های محلی چطور است؟
این یکی از معضلات است. بسیاری از اخباری که با سختی تهیه می‌شود، در رسانه‌های دیگر بدون ذکر منبع یا حتی تغییر تیتر و لید منتشر می‌شود که یک بی‌اخلاقی است. قانون خاصی هم در این زمینه اجرا نمی‌شود. البته خبرنگاران و فعالانی که این اخلاق را رعایت نمی‌کنند، بین اهالی رسانه شناخته‌شده هستند و به آن‌ها بهای زیادی داده نمی‌شود.

تلخ‌ترین و شیرین‌ترین لحظه‌ای که روایت کردید؟
تلخ‌ترین:خبر درگذشت و خودکشی یکی از قهرمانان و مربیان پر تلاش، حرفه‌ای، متین و بی‌حاشیه رشته بوکس.
شیرین‌ترین:قهرمانی و کسب مدال طلا و تاریخ‌سازی آتوسا گلشادنژاد شیردختر کرمانشاهی با مربیگری پگاه زنگنه در مسابقات کاراته قهرمانی ۲۰۲۵ جهان در مصر؛ چون در این مسابقه هم مربی و هم ورزشکار از یک دیار بودند و من از نزدیک در جریان تلاش‌هایشان بودم.

ورزشکار یا مربی مورد علاقه برای مصاحبه؟
ترجیح می‌دهم به این سوال مستقیم پاسخ ندهم، اما در زمینه مربیگری «ح.ف» و ورزشکار مورد علاقه من برای مصاحبه «هـ . ب» است.

تیتر یا مطلبی که بازتابش فراتر از استان رفت؟
تیتر «چرا این تیم دیگر برای بخش بزرگی از مردم ملی نیست» که مربوط به دلایل عدم محبوبیت تیم ملی فوتبال ایران از نگاه مردم می‌پرداخت، بازتاب گسترده‌ای در سطح کشور و حتی رسانه‌های خارج از کشور داشت.

سخن پایانی
خبرنگاری ورزشی خصوصاً در کرمانشاه درآمد مالی مناسبی ندارد؛ بنابراین مولفه اصلی، «علاقه» است و اگر نباشند خیلی زود خسته می‌شوند. از طرفی خبرنگار باید صدای ورزشکارانِ عمدتاً از قشر ضعیف باشد و بدون ترس و فروختن شرافت قلم، مطالبات آن‌ها را پیگیری کند؛ اما باید مراقب باشد که عده‌ای از ورزشکاران هم برای پیشبرد منافع شخصی از تریبون رسانه استفاده می‌کنند و نباید در دام چنین افرادی افتاد.

گوشه ای مسابقاتی که به صورت زنده از رسانه خوربران پخش شده است 

خلاصه بازی ستاره ساز کرمانشاه و شهدای بازی دراز سرپل ذهاب

مسابقات هندپلو قهرمانی کشور در کرمانشاه

ست سوم و پایانی فینال جام جایزه بزرگ کرمانشاه بین زرین بزرگسالان و املاک صدف

فینال والیبال نوجوانان دختر استان کرمانشاه

گلچین گل های دور حذفی جام شهدای رمضان کرمانشاه